Auteur: Ronald van Nooijen  | Categorie: Omgevingsplan  | Datum: 05-10-2015

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft op 30 september 2015 een uitspraak gedaan over de weigering van de raad een bestemmingsplan vast te stellen. Op zichzelf niet bijzonder: de raad is bevoegd een bestemmingsplan vast te stellen en dus ook bevoegd een bestemmingsplan niet vast te stellen. In deze zaak laat de Afdeling zien dat de raad bij zijn besluitvorming wel gebonden is aan het wettelijk kader en dus zijn besluiten deugdelijk moet motiveren. Dat blijkt echter in de praktijk moeilijker dan men in eerste instantie zou denken.

De uitspraak

De eigenaar van enkele bedrijven verzocht de raad van de gemeente Houten om een bestemmingsplan vast te stellen. Dat bestemmingsplan was nodig voor de verplaatsing van de bedrijven naar een nieuwe locatie en de bouw van drie bedrijfswoningen aldaar. Het college van burgemeester en wethouders stelde de raad voor een bestemmingsplan als verzocht vast te stellen. De raad weigerde dat echter.

In het raadsbesluit was geen motivering van de weigering opgenomen. In een brief van de raad aan de eigenaar van de bedrijven, waarmee de raad het besluit aan de eigenaar bekendmaakte, werd echter een tweetal redenen genoemd die ‘onder andere’ ten grondslag lagen aan de weigering.

De eigenaar van de bedrijven bestrijdt bij de Afdeling de twee door de raad genoemde redenen. De raad verweert zich door erop te wijzen dat in de brief de woorden “onder andere” gebruikt zijn. Daarmee heeft de raad willen aangeven dat er meer redenen ten grondslag liggen aan de weigering dan de twee in de brief vermelde. Voor de gehele onderbouwing van het besluit verwijst de raad naar het verslag van de raadsvergadering.

De Afdeling overweegt dat in het verslag van de raadsvergadering allerlei betogen en opmerkingen van raadsleden te lezen zijn, maar dat “uit deze interne beraadslagingen van de raad in dit geval niet eenduidig kan worden afgeleid op grond van welke argumenten de raad heeft geweigerd het plan vast te stellen. Niet duidelijk is hoe de diverse door raadsleden genoemde argumenten op het voorliggende concrete geval zijn toegepast, wat de afweging van argumenten van de raad is geweest en wat bij die afweging voor de raad doorslaggevend was.

Dit is in het bijzonder onduidelijk omdat het voorstel dat aan de raad was voorgelegd ertoe strekte dat het plan zou worden vastgesteld en daartoe een motivering bevatte. Hoewel de raad een grote mate van beleidsvrijheid toekomst bij het vaststellen of niet vaststellen van een bestemmingsplan, had de raad in dit geval niet zonder deugdelijke motivering en kenbare belangenafweging kunnen besluiten het plan niet vast te stellen.”

Praktische toepassing

En zo sneuvelt het raadsbesluit. De ‘politieke’ besluitvorming binnen de raad botst hier met de wettelijke rol als bestuursorgaan. De raad als politiek orgaan beslist door stemming. Welke argumenten daaraan ten grondslag liggen, is niet altijd even eenduidig. De verschillende raadsleden en fracties kunnen verschillende motieven hebben om voor of tegen een besluit te stemmen. Dat is voor het uiteindelijke besluit niet doorslaggevend: de stemming bepaalt of de raad een voorstel aanneemt of niet. Deze gang van zaken is echter niet zonder meer in overeenstemming met de eisen die de Wet ruimtelijke ordening en de Algemene wet bestuursrecht stellen. Die verlangen dat een bestuursorgaan zijn besluiten adequaat – kenbaar – motiveert met toegelaten argumenten. De Afdeling wijst daarop.

De vraag is uiteraard hoe dit praktisch vorm te geven is. Een idee zou kunnen zijn dat wanneer tijdens de behandeling in de raad blijkt dat de raad het voorstel van het college tot vaststelling van een bestemmingsplan niet wil volgen, het college zijn voorstel intrekt c.q. wijzigt en een nieuw raadsvoorstel met de argumenten tot weigering in stemming laat brengen. Op die manier kan de raad een besluit nemen dat adequaat gemotiveerd is. Een andere oplossing zou kunnen zijn dat de raad, indien men tijdens de behandeling van het voorstel neigt naar een weigering, het besluit daarover aanhoudt tot de volgende vergadering. In de tussentijd kan dan een deugdelijke motivering worden opgesteld die tevens recht doet aan hetgeen tijdens de behandeling aan de orde is gekomen en vervolgens worden toegevoegd aan het te nemen besluit.

Hoe juist de uitspraak van de Afdeling vanuit juridisch oogpunt ook is, duidelijk is dat het er hiermee voor de gemeentelijke praktijk niet makkelijker op wordt.

Klik hier voor de uitspraak van de Raad van State

Ronald van Nooijen
T 010-2179330 
E vannooijen@bhwadvocaten.nl