Auteur: Ronald van Nooijen  | Categorie: Handhaving  | Datum: 15-03-2018

Het is vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State dat bij aanwezigheid van meer dan 0,5 gram harddrugs (of 5 gram softdrugs) in een woning ervan mag worden uitgegaan dat die drugs (mede) bestemd zijn voor de handel. En in dat geval mag de burgemeester tot sluiting van die woning overgaan. Nadat recent een lagere bestuursrechter een ander criterium hiervoor aanlegde, heeft de Afdeling inmiddels bevestigd te blijven bij de bestaande en bestendige lijn in de jurisprudentie.

Sluiting woning bij aanwezigheid drugs

Op grond van artikel 13b, eerste lid, van de Opiumwet is een burgemeester bevoegd tot oplegging van een last onder bestuursdwang (lees: tot sluiting van de woning voor een bepaalde duur) indien in een woning harddrugs worden verkocht, afgeleverd of verstrekt. Dit geldt ook indien de drugs voor dat doel aanwezig zijn in de woning. Dit laatste is een juridisch lastig punt: wanneer zijn de drugs voor verkoop of verhandeling aanwezig? Vaak zal de bewoner immers stellen dat de drugs voor eigen gebruik aanwezig zijn en niet voor de handel.

Om hiervoor in de praktijk een werkbaar criterium te geven, heeft de Afdeling eerder al geoordeeld dat aangesloten kan worden bij de door het openbaar ministerie gehanteerde criterium voor eigen gebruik. Dit criterium houdt in dat tot en met 0,5 gram harddrugs (en tot en met 5 gram softdrugs) wordt beschouwd als een hoeveelheid voor eigen gebruik. Is meer dan deze hoeveelheid aanwezig, dan mag er in beginsel vanuit worden gegaan dat de drugs zijn bestemd voor de handel. “In beginsel”, want het is aan de rechthebbende op de woning om het tegendeel aannemelijk te maken. Wordt het tegendeel niet aannemelijk gemaakt, dan kan de burgemeester de woning sluiten.

Nieuw criterium van de rechtbank

In de zaak die leidde tot de uitspraak van 14 maart 2018 kwam de rechtbank met een nieuw criterium, dat afweek van de eerder door de Afdeling ingezette lijn. De rechtbank meende dat een in een woning aangetroffen hoeveelheid drugs op zichzelf al een voldoende indicatie kan zijn dat deze voor de handel bestemd is , indien deze hoeveelheid zodanig groot is dat het vrijwel uitgesloten is dat deze voor eigen gebruik is bestemd. Is er geen sprake van een zodanig grote hoeveelheid, dan zou de burgemeester feiten en omstandigheden aannemelijk moeten  maken om de conclusie dat de drugs niet voor eigen gebruik bestemd zijn te ondersteunen. Pas dan zou de burgemeester tot sluiting mogen overgaan.

Dit nieuwe criterium van de rechtbank maakte het voor burgemeesters minder duidelijk wanneer zij tot sluiting zouden mogen overgaan. In deze specifieke zaak was 6,74 gram harddrugs aangetroffen. Dat was volgens de rechtbank niet een zodanig grote hoeveelheid dat reeds daaruit volgde dat de drugs bestemd waren voor de handel. Maar omdat de burgemeester met voldoende feiten en omstandigheden aannemelijk had gemaakt dat de aanwezige drugs voor de handel bestemd waren, was de woning toch terecht tot sluiting overgegaan, aldus de rechtbank.

Afdeling: geen nieuwe criterium

De Afdeling erkent dat de grens van 0,5 gram harddrugs en 5 gram softdrugs voor eigen gebruik arbitrair is, maar houdt er toch aan vast. Ter wille van de rechtszekerheid en de hanteerbaarheid acht de Afdeling aansluiting bij dit criterium namelijk niet onredelijk. Daarbij vindt de Afdeling van belang dat de burgemeester de woning in beginsel niet mag sluiten, indien de rechthebbende op de woning feiten en omstandigheden kan noemen waaruit volgt dat het toch om een hoeveelheid voor eigen gebruik zou kunnen gaan. In dat geval kan de burgemeester de woning pas sluiten, als hij kan motiveren waarom de drugs toch bestemd zouden zijn voor de handel. Kennelijk, zo lees ik deze overweging, maakt de  mogelijkheid om tegenbewijs te leveren het hanteren van deze arbitraire grens aanvaardbaar.

De Afdeling is verder van oordeel dat niet is gebleken van een noodzaak om de huidige rechtspraak op dit punt aan te passen. Dat het voor de rechthebbende op de woning vrijwel onmogelijk zou zijn om het tegendeel te bewijzen, zoals de rechtbank had overwogen, is volgens de Afdeling bovendien niet juist. Daartoe overweegt de Afdeling:

“Zoals de burgemeester in dit verband heeft gesteld zal, als betrokkene een helder en consistent betoog heeft over zijn eigen gebruik dat een geringe overschrijding van 0,5 g grens vanwege dat gebruik aannemelijk maakt, geen andere zaken in het pand zijn aangetroffen die wijzen op drugshandel en niet is gebleken van andere relevante feiten en omstandigheden, in de regel worden geoordeeld dat het tegendeel aannemelijk is gemaakt en er geen bevoegdheid bestaat om een last onder bestuursdwang op te leggen.”

Conclusie

Met deze uitspraak biedt de Afdeling duidelijkheid: uit de aanwezigheid in een woning van meer dan 0,5 harddrugs of 5 gram softdrugs volgt, behoudens tegenbewijs, dat de drugs bestemd zijn voor de handel en niet (slechts) voor eigen gebruik. Een uitspraak waarmee burgemeesters tevreden zullen zijn. Het blijft op deze manier duidelijk wanneer zij hun bevoegdheid tot sluiting van een woning mogen gebruiken. De door de rechtbank gekozen lijn was daarin veel minder duidelijk. Dit neemt niet weg dat hierover in de toekomst geen procedures meer gevoerd zullen worden. Juist vanwege het arbitraire karakter van het criterium voor eigen gebruik, zullen er altijd gevallen zijn waarin uit feiten en omstandigheden kan blijken dat de drugs, ondanks de overschrijding van de grens, toch voor eigen gebruik bestemd zijn. Zeker bij geringe overschrijdingen van de grens zal dat het geval kunnen zijn. Het is in elk geval duidelijk waar dan de bewijslast ligt om dat aannemelijk te maken: bij de rechthebbende op de woning.

Klik hier voor de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Ronald van Nooijen, BHW advocaten te Rotterdam
T 010-2179330 
E vannooijen@bhwadvocaten.nl