Auteur: Ronald van Nooijen  | Categorie: Bestuursrecht  | Datum: 20-01-2017

Het komt geregeld voor dat een bestuursrechter een tussenuitspraak doet, waarin een gebrek aan een besluit van een bestuursorgaan wordt geconstateerd. Vaak wordt dan een termijn gesteld waarbinnen dat gebrek moet worden hersteld door het nemen van een nieuw besluit (ook wel herstelbesluit genoemd). Daarna wordt de procedure weer hervat en wordt einduitspraak gedaan. Maar wat gebeurt er als het bestuursorgaan niet (tijdig) voldoet aan de opdracht van de bestuursrechter? In de uitspraak van 18 januari 2017 van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State was dit aan de orde (zaaknummer 201504757/2).

De tussenuitspraak en het herstelbesluit

Deze procedure draait om een bestemmingsplan, waartegen beroep bij de Afdeling is ingesteld. Bij tussenuitspraak van 27 januari 2016 heeft de Afdeling de betreffende gemeenteraad opgedragen om binnen 26 weken een (motiverings)gebrek in het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan te herstellen. 

De raad heeft daartoe vervolgens een nieuw besluit genomen, waarmee wordt beoogd het gebrek te herstellen. Dit besluit is door de raad bij brief van 14 juli 2016 (derhalve binnen de termijn van 26 weken) aan de Afdeling toegezonden. In deze brief merkt de raad op dat het besluit nog niet bekendgemaakt kon worden, omdat het bij de vaststelling door de raad was geamendeerd. Kennelijk moest de raad dit amendement eerst nog verwerken in het besluit, voordat het bekendgemaakt kon worden. Vervolgens blijft echter een bekendmaking uit, ook na een brief van de Afdeling waarin eraan wordt herinnerd dat het besluit bekendgemaakt moet worden.

Dwangsom wegens uitblijven herstelbesluit

De Afdeling constateert dan ook in de uitspraak van 18 januari dat het besluit strekkende tot herstel van het gebrek aan het eerdere besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan niet op de voorgeschreven wijze is bekendgemaakt. Zodoende is dit besluit niet in werking getreden en is er niet voldaan aan de opdracht in de tussenuitspraak.

Dit leidt de Afdeling ertoe enerzijds het oorspronkelijke besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan te vernietigen (voor zover het de planregels betreft waarop het motiveringsgebrek betrekking heeft). Tevens draagt de Afdeling de raad op alsnog binnen twee weken het genomen herstelbesluit op de voorgeschreven wijze bekend te maken. En om dit kracht bij te zetten legt de Afdeling de raad een dwangsom op van € 500 per dag (met een maximum van € 50.000) voor elke dag dat deze termijn wordt overschreden.

Tot slot

Artikel 8:72, zesde lid, van de Awb geeft de bestuursrechter de bevoegdheid een dwangsom aan een bestuursorgaan op te leggen, indien of zolang het bestuursorgaan in gebreke blijft aan een uitspraak te voldoen. In de praktijk komt dit weinig voor. Bestuursorganen houden zich doorgaans netjes aan gerechtelijke uitspraken. En dus komt het weinig voor dat van de bevoegdheid tot het opleggen van een dwangsom gebruik wordt gemaakt. In de zaak die leidde tot de uitspraak van 18 januari 2017 maakte de gemeenteraad het echter wel erg bont. Zelfs na een herinnering van de Afdeling kwam de gemeenteraad er niet aan toe om het besluit, dat nota bene al was genomen, bekend te maken. In een dergelijke situatie is het opleggen van een dwangsom wat mij betreft een begrijpelijke en juiste stap.

Klik hier voor de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Ronald van Nooijen, BHW advocaten te Rotterdam
T 010-2179330 
E vannooijen@bhwadvocaten.nl