Auteur: Stijn Boot  | Categorie: Omgevingsvergunning  | Datum: 06-05-2016

Monumentenstatus belastend voor herontwikkeling
De aanwijzing van een pand als gemeentelijk monument is vastgoedeigenaren een doorn in het oog. Als gevolg van de monumentenstatus zijn fysieke veranderingen aan een pand niet toegestaan, tenzij hiervoor een omgevingsvergunning is verleend. Indien een winstgevende vastgoedexploitatie noopt tot sloop en herontwikkeling (en wellicht verkoop) van een pand, kan een monumentenstatus daaraan in de weg staan. 

Rechtspraak wordt steeds vriendelijker voor eigenaren
Het is dan ook begrijpelijk dat vastgoedeigenaren de aanwijzing van hun pand als gemeentelijk monument willen aanvechten. Dat is in de regel geen gemakkelijke opgave. De gemeente heeft namelijk een grote mate van vrijheid bij het aanwijzen van een gemeentelijk monument. De Raad van State geeft in de rechtspraak echter steeds meer handvatten aan vastgoedeigenaren om de aanwijzing van een pand als gemeentelijk monument te bestrijden. 

RvS: gemeente moet ingaan op negatieve gevolgen voor herontwikkeling of verkoop
In de uitspraak van 4 mei jl. oordeelt de Raad van State dat de negatieve gevolgen voor herontwikkeling en verkoop al een een rol spelen bij de aanwijzing tot monument. Dit aspect mag door de gemeente dus niet worden doorgeschoven naar het verlenen van de monumentenvergunning voor de sloop van het pand. Tevens geeft de Raad van State een blauwdruk voor de stelplicht en bewijslast van zowel de vastgoedeigenaar als de gemeente:

1. De vastgoedeigenaar moet uitdrukkelijk stellen en goed motiveren dat de gemeentelijke monumentenstatus negatieve gevolgen heeft voor herontwikkeling of verkoop.
2. Het ligt dan op de weg van de gemeente om op deze belangen in te gaan en aannemelijk te maken dat er alternatieve mogelijkheden zijn voor een zinvol hergebruik van het monument waardoor het met de aanwijzing te dienen belang van het behoud van het monument prevaleert boven het belang van de eigenaar om de aanwijzing achterwege te laten.
3. Ingeval het bestuur aannemelijk heeft gemaakt dat dergelijk hergebruik mogelijk is, is het vervolgens aan de eigenaar om het tegendeel aannemelijk te maken.

Conclusie
Vastgoedeigenaren kunnen op grond van hun (financiële) belang bij herontwikkeling van het pand een aanwijzing tot gemeentelijk monument daarvan aanvechten. Er moet dan wel op concrete wijze worden aangetoond dat zonder herontwikkeling een zinvol hergebruik van het pand echt niet mogelijk is. 

Klik hier voor de uitspraak van de Raad van State van 4 mei 2016.

Stijn Boot, BHW advocaten te Rotterdam
T 06-46 06 43 15
E boot@bhwadvocaten.nl