Auteur: Ronald van Nooijen  | Categorie: Handhaving en toezicht  | Datum: 21-09-2016

Een met het bevoegd gezag gesloten overeenkomst kan aan handhavend optreden in de weg staan, zo blijkt uit een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 21 september 2016 (zaaknummer 201505643/1).

Deze uitspraak gaat over een last onder dwangsom tegen de eigenaar van een perceel. Deze zou in strijd met het bestemmingsplan zand en grond opslaan. De eigenaar stelt dat deze opslagactiviteiten onder het overgangsrecht vallen. Het college betwist dat. De eigenaar beroept zich evenwel op een door hem in 2007 met de betreffende gemeente gesloten vaststellingsovereenkomst, die het resultaat was van een mediationtraject. In die vaststellingsovereenkomst staat: “Geconstateerd is dat de opslag onder het overgangsrecht valt.”

Vermeende overtreder kan zich op overeenkomst beroepen

De Afdeling stelt de eigenaar in het gelijk. Op een vaststellingsovereenkomst met het bevoegde gezag komt een partij in een bestuursrechtelijke procedure in beginsel een beroep toe.

Het college voert diverse omstandigheden aan waarom het zich niet meer aan de overeenkomst gebonden acht. Na het sluiten van de vaststellingsovereenkomst heeft de raad een nieuw bestemmingsplan opgesteld, waartegen de eigenaar beroep instelde. Tijdens de zitting bij de Afdeling in 2012 stelde de raad onweersproken dat de opslagactiviteiten noch onder het oude plan noch onder het nieuwe plan onder het overgangsrecht vallen.

Ook wijst het college op een andere (na het sluiten van de vaststellingsovereenkomst gegeven) last onder dwangsom tegen de opslagactiviteiten. Daartegen zijn geen rechtsmiddelen aangewend, zodat deze last derhalve formele rechtskracht heeft verkregen.

De Afdeling oordeelt dat deze omstandigheden niet betekenen dat in de onderhavige procedure geen beroep meer kan worden gedaan op de vaststellingsovereenkomst. De formele rechtskracht van de eerdere last onder dwangsom strekt bovendien niet zo ver dat bij de beoordeling van een nieuwe last onder dwangsom ervan moet worden uitgegaan dat de overtreding vaststaat.

Slaagt beroep op overeenkomst altijd?

Toch zijn er volgens de Afdeling twee situaties denkbaar waarin een beroep op een vaststellingsovereenkomst niet slaagt. Ten eerste kan daarvan sprake zijn indien belangen van derden betrokken zijn en deze derden geen partij zijn bij de betreffende overeenkomst. Dan kunnen deze derden zich beroepen op hun eigen belangen bij handhaving en kan dit aanleiding zijn voor het college om toch tot handhaving over te gaan.

Ten tweede kunnen er omstandigheden zijn waaruit volgt dat het honoreren van een beroep op de vaststellingsovereenkomst ertoe leidt dat een zwaarwegend algemeen belang zodanig wordt geschaad dat afwijking van de vaststellingsovereenkomst gerechtvaardigd is.

In een dergelijke situatie acht ik het voorstelbaar dat het bevoegd gezag als gevolg van het afwijken van de vaststellingsovereenkomst schadeplichtig is jegens de gehandhaafde partij.

Klik hier voor de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Ronald van Nooijen, BHW advocaten te Rotterdam
T 010-2179330 
E vannooijen@bhwadvocaten.nl