Auteur: Ronald van Nooijen  | Categorie: Handhaving en toezicht  | Datum: 05-10-2017

Ook als de verbeurde dwangsom “onder protest” is betaald en er dus geen invordering meer nodig is, geldt de verplichting voor het bevoegd gezag om op verzoek van een belanghebbende een invorderingsbeschikking te nemen. Dit heeft Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in een uitspraak van 4 oktober 2017 bepaald.

Betaling dwangsom “onder protest”

In dit geval had het college van burgemeester en wethouders aan een bedrijf een last onder dwangsom opgelegd, die strekte tot het verwijderen en verwijderd te houden van een bovengrondse opslagtank voor afgewerkte olie. Na ommekomst van de begunstigingstermijn kwam het college tot de conclusie dat niet (tijdig) aan de last was voldaan, zodat aan het bedrijf werd meegedeeld dat de (eenmalige) dwangsom van € 3.500 was verbeurd. Hierop heeft het bedrijf de dwangsom betaald, waarbij in de omschrijving bij de overschrijding werd vermeld “onder protest en onder voorbehoud van rechten.”

Nadien heeft het bedrijf het college verzocht een invorderingsbeschikking te nemen. Het bedrijf wilde namelijk de verschuldigdheid van de dwangsom op grond van de aanwezigheid van bijzondere omstandigheden aanvechten. Het college meende echter dat de bevoegdheid tot het nemen van een invorderingsbeschikking was vervallen, aangezien het beoogde rechtsgevolg van een invorderingsbeschikking (een titel om tot aanmaning en vervolgens invordering bij dwangbevel van de verbeurde dwangsom over te gaan) niet meer kon worden bereikt. De dwangsom was immers, zij het onder protest, reeds uit eigen beweging door het bedrijf betaald.

Wettelijk stelsel invordering dwangsom

Indien een last onder dwangsom wordt opgelegd en daaraan niet binnen de begunstigingstermijn gevolg wordt gegeven, dan leidt dit ertoe dat de dwangsom verbeurt. De overtreder moet de dwangsom vervolgens binnen zes weken betalen (artikel 5:33 Awb). Blijft betaling uit, dan kan de overtreder tot betaling gedwongen worden. Daartoe moet eerst een invorderingsbeschikking op grond van artikel 5:37 Awb worden genomen.

Deze invorderingsbeschikking moet op basis van het tweede lid van artikel 5:37 Awb ook worden genomen, indien een belanghebbende daarom verzoekt. Gedacht kan worden aan de situatie waarin iemand om handhaving heeft verzocht. Als dan weliswaar handhavend wordt opgetreden maar niet tot invordering van een verbeurde dwangsom wordt besloten, kan de verzoeker om handhaving langs deze weg die invordering toch afdwingen. Op grond van artikel 5:37 lid 3 Awb moet binnen vier weken op het verzoek tot het nemen van een invorderingsbeschikking worden beslist.

Na het nemen van een invorderingsbeschikking kan de overtreder tot betaling van de dwangsom worden aangemaand (artikel 4:112 Awb). Wordt aan de aanmaning geen gehoor gegeven, dan kan de dwangsom bij dwangbevel wordt ingevorderd (artikel 4:117 Awb).

Bevoegdheid tot nemen invorderingsbeschikking blijft bestaan

De Afdeling bestuursrechtspraak is van oordeel dat het college bevoegd blijft om op een verzoek tot het nemen van een invorderingsbeschikking te beslissen, ook als die invorderingsbeschikking (zoals in dit geval) niet tot rechtsgevolg heeft dat het college tot aanmaning en invordering van de dwangsom bij dwangbevel kan overgaan.

Daarbij acht de Afdeling bestuursrechtspraak terecht van belang dat de invorderingsbeschikking nu juist bedoeld is om op basis van die beschikking geschillen over het al dan niet verschuldigd zijn van de dwangsom te kunnen voorleggen aan de bestuursrechter. Er is in artikel 5:37 lid 2 Awb ook niet als voorwaarde gesteld dat de dwangsom nog niet is betaald. Het kan het bedrijf dus niet worden tegengeworpen dat het de dwangsom al heeft betaald.

Conclusie

Het kan voor een overtreder verstandig zijn om, als eenmaal een dwangsom is verbeurd, deze binnen de wettelijke termijn van zes weken te betalen. Al was het maar om te voorkomen dat na ommekomst van de betalingstermijn wettelijke rente over de dwangsom is verschuldigd. Zeker bij hogere dwangsommen kan dat immers flink in de papieren lopen. Wordt echter na betaling van de dwangsom door het bevoegd gezag geen invorderingsbeschikking genomen en wil de overtreder de verschuldigdheid van de dwangsom aan de bestuursrechter voorleggen, dan kan het bevoegd gezag dus nog altijd op grond van artikel 5:37 lid 2 Awb verzocht worden een invorderingsbeschikking te nemen. Dat er al is betaald, doet aan de bevoegdheid om een invorderingsbeschikking te nemen niets af.

Klik hier voor de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Ronald van Nooijen, BHW advocaten te Rotterdam
T 010-2179330 
E vannooijen@bhwadvocaten.nl