Auteur: Ronald van Nooijen  | Categorie: Bestuursrecht  | Datum: 03-07-2017

De rechtbank en het gerechtshof oordeelden dat de bouwlegesverordening van de gemeente Rotterdam onverbindend was, maar de Hoge Raad laat in het arrest van 30 juni 2017 die verordening in stand. Zodoende blijft de heffing van bouwleges op basis van het ‘zaagtandtariefstelsel’ (toch) mogelijk.

Bouwlegesverordening gemeente Rotterdam

Volgens de Verordening leges omgevingsvergunning 2013 van de gemeente Rotterdam is de hoogte van de leges voor de behandeling van een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen afhankelijk van de bouwsom. De gemeente Rotterdam werkt daarbij met schijven ‘bouwkosten’. Per schijf is een vast bedrag aan leges verschuldigd, zo gold bijvoorbeeld voor bouwkosten tussen € 530.000,01 en € 1.100.000,00 een tarief van € 50.378,00 en voor bouwkosten tussen € 1.100.000,01 en € 2.800.000,00 een tarief van € 100.335,00. Hierdoor ontstaan tussen de schijven aanzienlijke verschillen in het uiteindelijk te betalen percentage. Iemand met € 531.000 aan bouwkosten betaalt evenveel leges als iemand met € 1.100.000 bouwkosten. Ook bij de overgang van de ene naar de andere schijf vinden steeds sterke stijgingen plaats. Iemand die € 1.100.001 aan bouwkosten heeft, betaalt bijna twee keer zoveel leges (€ 100.335) als iemand die € 1.100.000 aan bouwkosten heeft (€ 50.378).

Rechtbank en hof: legesverordening onverbindend

Deze systematiek, ook wel aangeduid als het zaagtandtariefstelsel, leidde volgens de rechtbank Rotterdam in de uitspraak van 15 september 2015 tot een willekeurige en onredelijke belastingheffing. Om die reden achtte de rechtbank de verordening onverbindend. Eerder hebben wij al over deze bouwlegesverordening en de uitspraak van de rechtbank geschreven in ons blog.

Het gerechtshof Den Haag was het met de rechtbank eens en oordeelde bij arrest van 7 september 2016 het hoger beroep van de gemeente ongegrond.

Hoge Raad: legesverordening niet onverbindend

Op 30 juni 2017 is de Hoge Raad in een relatief kort arrest tot een ander oordeel gekomen, waarbij de conclusie van de advocaat-generaal niet wordt gevolgd. De Hoge Raad oordeelt als volgt:

“(…) het [staat] gemeenten vrij om voor leges tariefklassen te hanteren die gerelateerd zijn aan de hoogte van de bouwsom (vgl. HR 4 april 2014, nr. 12/05118, ECLI:NL:HR:2014:780, BNB 2014/149). Een dergelijke bepaling van het tarief is niet in strijd met de wet of met enig algemeen rechtsbeginsel.
De verschillen in belasting die in het onderhavige geval in de tabel worden gemaakt tussen de verschillende tariefklassen, zijn ook niet zodanig dat daardoor een inbreuk wordt gemaakt op het gelijkheidsbeginsel of op enig ander rechtsbeginsel."

De Hoge Raad vindt dus dat de verschillen in verschuldigde leges tussen de tariefklassen – en daarmee ook het zaagtandeffect – niet zodanig dat sprake is van strijdigheid met de wet of de algemene rechtsbeginselen. En aldus is er geen reden om de verordening onverbindend te achten.

Conclusie

In de tussentijd heeft de gemeente Rotterdam een nieuwe verordening aangenomen, waarin het systeem met de zaagtanden is gehandhaafd, doch waarbij de verschillen tussen de tariefklassen kleiner is gemaakt. Kennelijk hoopte de gemeenteraad zo de angel uit de kritiek van de rechtbank en het hof te halen. Achteraf kunnen we vaststellen dat dit niet nodig is geweest. Met dit arrest van de Hoge Raad kan de gemeente er gerust op zijn dat het zaagtandentariefstelsel overeind zal blijven, mits uiteraard de verschillen in verschuldigde leges per tariefklasse niet té groot wordt. Helaas kan uit het arrest van de Hoge Raad niet worden opgemaakt wanneer het verschil wel te groot moet worden geacht. Gelet op de overwegingen in dit arrest over de vrijheid die de gemeente toekomt om de heffingsmaatstaven te kiezen, kunnen we er echter van uitgaan dat hiervan niet snel sprake zal zijn.

Klik hier voor het arrest van de Hoge Raad van 30 juni 2017.

Ronald van Nooijen, BHW advocaten te Rotterdam
T 010-2179330 
E vannooijen@bhwadvocaten.nl